Veranderen is gedoe

Dit artikel is gepubliceerd in VM maart 2020

Gebruik het gedoe in een verandertraject. Het helpt om succesvol een nieuwe situatie te realiseren.

De ledendemocratie aanpassen van een ALV naar een leden- raad? Social media en ledenpanels meewegen in de besluit- vorming? De vereniging meer projectmatig laten werken? Veranderen is tegenwoordig de continue factor. Gaat veran- deren dan ook makkelijker, misschien zelfs wel soepel? Onze ervaring is dat veranderen nog steeds weerstand oproept. Je kunt wel een leuk idee hebben, maar om medewerkers en le- den daadwerkelijk mee te krijgen is er toch nog iets anders nodig. Bewegen door de ‘onderstroom’ wordt dat genoemd en emotie of gedoe is daar de brandstof voor. Veranderen gaat niet zonder gedoe.

Veranderen gaat niet vanzelf. Duik in de weerstand en maak de verandering sterker.

Gedoe is waardevol: Tijdens veranderingen zijn er allerlei soorten gedoe. De een kan niet wachten tot het anders is, de ander ziet elke verandering als een probleem, en de derde… die doet gewoon lekker zijn werk, maar wel op de oude ma- nier. Voor de trekker van een verandering kan al dit – ver- schillende – gedrag heel frustrerend zijn, maar stiekem is het heel erg waardevol. Om succesvol te veranderen kunnen we veel leren uit Systemisch TransitieManagement. Dit maakt onderscheid tussen de bovenstroom en de onderstroom.

Lees verder

Anders besturen voor leden VGS

Een vereniging heeft kenmerken en doelen waar je niet dagelijks bij stil staat. In de sessies voor ons bestuur en bureau, die Marike begeleidde, hebben we nieuwe inzichten opgedaan en onze inzet voor de leden kunnen aanscherpen. Daarmee hebben we ook gezamenlijk een beter beeld van rollen binnen de vereniging. In onze werkwijze en het jaarplan hebben we dat verder kunnen concretiseren.

 

Vaart met je vereniging

Dit artikel is gepubliceerd in VM maart 2019

Wat beweegt een vereniging en hoe maak je keuzes in wat je doet: strategisch evenwicht tussen collectief belang en individueel profijt

Je wilt met elkaar iets bereiken. Samen werk je aan dat ene doel waar je in gelooft: de wereld verbeteren, de markt of je vak versterken, elkaar supporten… Maar wat doe je concreet om dat doel te bereiken? Met genoeg mensen en middelen zou je alles wel willen doen! Een vereniging drijft immers op passie, dus ideeën en dromen genoeg. Maar ook voor een vereniging geldt dat er keuzes gemaakt moeten worden. Hoe lastig ook voor velen, dat weten wij uit ervaring.

Waar je het accent op legt hangt af van hoe de wereld er buiten uit ziet voor jouw leden én wat die leden jou graag willen zien doen. Weinig dynamiek buiten, dan willen leden vermoedelijk vooral dat de service van de vereniging super is.  Grote wetswijzigingen op stapel, veranderende markt, slecht imago, dan zullen leden de relevantie van investeren in belangenbehartiging sneller zien.  Strategische keuzes maken start bij het goed in beeld hebben van de relevante ontwikkeling. En dan de leden bevragen wat voor hen het meest relevant is. Dan werkt het model van de scheepsschroef voor de vereniging.

Lees verder

Bestel: Routeplanner voor Verenigen

Ons boek voor de vereniging is uit! Ideaal voor alle beroepskrachten en besturen, verenigingsmanagers en directeuren

Wat vind je met de Routeplanner?

  • Deel I van onze reisgids gaat over de cultuur en historie, over het DNA van de vereniging
  • Deel II gaat over het organiseren van eigenaarschap en passie. Daar draait het om in de vereniging.
  • Deel III van de Routeplanner gaat over hoe je een vereniging in beweging krijgt en houdt.

complete inhoudsopgave

meer informatie

De Routeplanner voor Verenigen verkrijgbaar via de gewone kanalen (boekhandel €29,95) direct bestellen kan bij DNA.
Het is geschreven door Marike Kuperus, Inge Poorthuis, Peter van der Loo en David Wijnperle

Vragen of reacties vinden we altijd leuk!

Stip op de horizon voor Vrienden van Museon en Omniversum

De referentie van Vrienden van Museon en Omniversum

“Waar gaan wij heen als Vrienden van Museon en Omniversum. Hoe de krimpende aanwas van leden in de huidige zwermende stijl van leven een halt toe te roepen en de bakens te verzetten. Met Marike als loods, procesbegeleider en ideeëngenerator zijn wij in het najaar van 2016 op koers gezet naar een stip op de horizon.”

De gedroomde ledenraad

democratieAls vereniging ben je democratisch. Dat is de kracht en een ongemak. Een ledenraad uit de achterban is nooit zo op de hoogte, inhoudelijk onderlegd of vakbekwaam als bestuur en management. Zij vertegenwoordigen juist de brede achterban.

Voor elke professionele competente  werkorganisatie is het dus wel eens frustrerend dat discussies herhaald worden, de complexiteit van vragen niet wordt begrepen, betrokken bevlogen ‘amateurs’ met een eigen kijk op de wereld een onmogelijke of onverstandige andere kant op denken.

Je wenst voeding en repliek

Het droombeeld van directeuren en bestuurders is vergelijkbaar:  we willen dat het minder stroperig wordt, constructiever. We zoeken een ledenraad waarmee we als vereniging een echte vertegenwoordiging van de achterban hebben. We willen als bestuur en directie gevoed, geprikkeld worden. Met wat tijd en wat ervaring kom je dan best ergens uit: een ledenraad met een omvang die het gesprek mogelijk maakt. Direct(er) gekozen en vaak ook met iets van een wervings- en selectieproces, dat zorgt dat de kandidaten de goede verwachtingen hebben.

Je krijgt daadkracht

Bij de eerste vergadering  zit er een veelbelovende enthousiaste groep mensen.  De uitleg over de rollen, relatie bestuur – ledenraad – bureau, de statutaire  bevoegdheden , ze horen het aan. Maar de vooral toezichthoudende en controlerende taak bevredigt toch niet helemaal hun ambitie om ‘het goede’ te doen. Vers gekozen voelen ze grote verantwoordelijkheid voor de hele vereniging. “Nu gaan we het even goed regelen.”

Binnen de kortste keren is er druk mailverkeer van voorstellen, ideeën. In een sfeer van democratisch activisme  komen er – haasje over het bestuur  – de leukste uitvoeringsvoorstellen voor de werkorganisatie. Ze zijn verbaasd en geïrriteerd als die één voor één gepareerd worden met …dat past niet in het beleid…dat is niet jullie rol… dat is de verantwoordelijkheid van het bureau…Heb je je competente, goed geselecteerde ledenraad … gedragen ze zich als…als een volksvertegenwoordiging!

Betrekken en beminnen

Ja, elke ledenraad is minder professioneel dan de professional en minder bestuurlijk dan het bestuur. Ze hebben jou als professional juist in dienst omdat je het beter weet, vergelijkbaar met de loodgieter die je thuis inhuurt voor de badkamer. Jij huurt hem in omdat hij iets kan, waar jij amateur in bent. Je wilt dat hij je uitlegt waarom de douchebak toch beter links kan, en dat hij vraagt waar de kraan moet zitten.

Wil je die constructieve betrokken vertegenwoordiging in een goede verenigingsdemocratie? Werk aan deze drie punten:

·         Bevredigend werk: iets om te besluiten én iets om over na te denken. Niet alleen de klap achteraf op de al dubbel gecheckte jaarrekening. Betrek de ledenraad ook aan de voorkant bij visievorming, nieuwe ontwikkelingen, maatschappelijke vragen.

·         Echte dialoog: De besturing van de vereniging is bij uitstek een proces in dialoog met elkaar, ieders visie en perspectief in beschouwing nemen en uiteindelijk komen tot afgewogen besluitvorming. Bestuur, directeur en beroepskrachten bepalen de sfeer van de dialoog.  Door: respect in vraag en antwoord, goede begrijpelijke en inhoudelijke toelichting  op voorstellen, uitspreken van waardering.

·         Waardering…dat er van ze gehouden wordt, kortom, dat ze om te zoenen zijn….Democratie is duur, tijdrovend, omslachtig. Er is maar een manier om dat te waarderen: je moet er in geloven, en van ze houden. Een ledenraad die voelt dat ze niet gewaardeerd wordt, dom wordt gevonden, of buiten de orde, zal snel van constructief naar wantrouwen omslaan. Dat is nog veel duurder, tijdrovender en frustrerender

VM Column: U kent ze

Dit artikel is gepubliceerd in VM

Een VM column van Marike

Feike en Mart. Allebei ervaren, strijdbaar, en met de nodige bagage. Ze letten niet op uren, geen van beiden. Het gezin van Mart is gewend aan altijd telefoon en veel avonden elders. Feikes partner heeft eigen bezigheden en dat is maar goed ook. Allebei zijn ze lid van een zekere vereniging en allebei onbetwistbaar betrokken. Ze benoemen exact dezelfde bedreigingen. Maar als je het ze zou vragen, herkennen ze elkaar bepaald niet als strijdmakker….

Lees verder

VM Column: Van data tot exclusieve kennis

Dit artikel is gepubliceerd in juni 2014

Een VM column door David Wijnperle

Een aantal weken geleden verzorgde ik een training over leden vinden en binden. Welke leden zijn lid of potentieel lid? Wat willen ze met je ruilen? En ook, waar willen ze voor betalen of zich voor inzetten? En met welk aanbod ga je vervolgens een bepaald segment (potentiële) leden verleiden en bedienen? In de zaal zat een aantal zeer verschillende patiëntenverenigingen: van een paar honderd leden tot enkele tienduizenden, van 100% vrijwillig naar deels professioneel, speciaal voor patiënten of juist voor de familie.

Lees verder

Civil society is van de burger

Dit artikel is gepubliceerd in Tijdschrift voor sociale vraagstukken, najaar 2013

Een artikel van Marike Kuperus en Lucas Meijs

Besturen in maatschappelijke organisaties is verworden tot toezicht houden namens de overheid. De civil society is steeds verder buiten beeld geraakt. Het is tijd voor nieuwe vormen van
mede-eigenaarschap, aldus Lucas Meijs en Marike Kuperus.

Jarenlang zijn in Nederland de organisaties in de civil society indirect gefinancierd via de overheid. Maatschappelijke instellingen zijn daarmee grotendeels onder supervisie gekomen van de overheid als beleidsmaker. En de civil society is gerestyled met codes good governance.

Lees verder

Verenigingsdemocratie in het Twittertijdperk

Dit artikel is gepubliceerd in VM september 2012

Over besturen, legitimiteit en verenigingsdemocratie in de vereniging anno nu

Hoe vind je evenwicht tussen de checks and balances van de formele organen en de directe dynamiek van de Twitterdemocratie? In deze tijd waarin de besluitvorming in de formele verenigingsdemocratie regelmatig wordt weggedrukt door trending topics op Twitter en Facebook is dat een uitdaging.

De traditionele verenigingsdemocratie is de laatste decennia onder druk komen te staan. Eerst werd het moeilijker om leden te vinden die in besturen en raden plekken wilden opvullen. Een blanco cheque op je tijd en stroperige vergadercircuits. Voor drukke taakcombineerders of jonge starters niet aantrekkelijk. Verenigingsorganen zijn hierdoor vaak onvoldoende representatief en niet in staat om de brug naar de nieuwe generaties te slaan. Vervolgens zijn er –naast de bestaande formele democratische processen – informele, alternatieve manieren ontstaan om de achterban te raadplegen: panels, internetraadplegingen, dialoogprojecten.

Veel verenigingsbureaus benutten de nieuwe manieren om de diversiteit in de achterban te consulteren. Deze interactieve democratie is nieuw en nog volop in ontwikkeling. Het is dus ook nog niet uitgekristalliseerd wie je ermee bedient en welke betrokkenheid je organiseert. Het lijkt voor veel verenigingen echter wel dé manier om de dynamische veertig-minners te bereiken die zich niet onder het verenigingskader bevinden. …

Lees verder

Nog beter besturen. Vinden en binden van betrokken bestuurders

Een handige pocket van David Wijnperle en Willem-Jan de Gast

In deze pocket Nog beter besturen beschrijven Willem-Jan de Gast en David Wijnperle hoe u tot een goed functionerend bestuur komt. Zij geven u handvatten en tips waarmee u direct aan de slag kunt. Deze pocket is bedoeld voor alle bestuurders van verenigingen en stichtingen. De pocket helpt bestuurders van verenigingen en stichtingen hoe je tot een goed functionerend bestuur kunt komen. Het biedt handvatten en tips om direct mee aan de slag te gaan.

Deze publicatie is te bestellen via De Zaak.

ISBN978-90-78586-34-0
Verkoopprijs€ 8,50
UitgeverSBP BV
Jaar van uitgave2012
Aantal pagina's76

De vereniging op survival

vereniging op survival

Het must-have boek voor bestuurders en beroepskrachten

Vergrijzend kader, gebrek aan vrijwilligers, een veranderende verhouding tussen verenigingsbestuur en de professionele werkorganisatie. In De vereniging op survival vindt elke bestuurder een herkenbare analyse van brandende kwesties in de moderne vereniging. Met het instrumentarium in dit praktische handboek kan de vereniging de stap zetten naar een nieuwe toekomst.

Nederland is een echt verenigingsland. Het recht op vereniging is een grondrecht. Nederlanders hebben van dit recht dankbaar gebruik gemaakt. Bijna de helft van de burgers is lid van twee of meer organisaties. Voor ongeveer elk doel, hobby, ziekte of belang bestaat er een vereniging. Sport, cultuur, buurtwerk, zorg, belangenbehartiging draaien op verenigingen. Vakbonden, omroepen en politieke partijen zijn verenigingen. En veel van die verenigingen zijn op hun beurt weer verenigd in een branchevereniging of koepelorganisatie. Met elkaar vormt dit een netwerk waarbinnen een belangrijk deel van het maatschappelijk en politieke verkeer in Nederland zich afspeelt.

De vereniging op survival is exclusief verkrijgbaar bij Kuperus & Co.

ISBN9072934350
Verkoopprijs€ 34,95 hardcover / €24,95 paperback
UitgeverCaravel Publishing
Jaar van uitgave2007
Aantal pagina's231

Verenigingsdemocratie: lust of last

Dit artikel is gepubliceerd in VM december 2010

Is er toekomst voor de verenigingsdemocratie?

Dit najaar keek heel Nederland toe hoe de vereniging CDA haar ‘feest van de democratie’ vierde. De ANWB gooide de ‘ledenpeiling’ op internet en alle Nederlanders mochten ook daar meepraten. KWF stapte echter af van het verenigingsmodel. Nadert de verenigingsdemocratie  haar einde of is er toekomst voor de vereniging?

Op zaterdag 2 oktober 2010 congresseerden 4500 CDA-leden onder het toeziend oog van honderdduizenden Nederlanders. Op de tv zagen we leden die opstonden en hun gedachten uitspraken. We zagen chaos, maar ook discipline. We zagen botsingen tussen intern en extern, tussen pragmatisch en principieel. We zagen democratie in uitvoering, in alle openheid. En we zagen hoe er een lange dag nodig was, vol tegenstellingen, en hoe er aan het eind van de dag nog steeds een vereniging bestond. Volgens de vervangend partijvoorzitter komen er op het partijbureau van het CDA telefoontjes binnen van mensen die lid willen worden en de partij doet het beter in ‘de peilingen’. Het ‘feest van de democratie’, zoals fractieleider Verhagen het congres typeerde, heeft bijgedragen aan wat de partij wil bereiken: steun vinden voor haar standpunten, zowel bij ‘de trouwe achterban’ als daarbuiten.

Lees verder

Voorzitter of directeur, spiegelbeeld of tegenwicht

Dit artikel is gepubliceerd in VM december 2008

Een artikel van Marike Kuperus, Dedan Schmidt en Sacha Gomperts

Een kerstboom met twee pieken zou je het kunnen noemen. De ene piek is de voorzitter van de vereniging en de andere de directeur van het bureau. Alle must-havecompetenties voor dit team op een rij, omdat het handig is een duidelijk beeld van beide rollen te hebben.

Elke vereniging met een werkorganisatie van enige omvang heeft aan de top twee belangrijke posities: de voorzitter van de vereniging en de directeur van het bureau. In de praktijk zie je dat de rollen en taken van deze twee functies op heel verschillende manieren worden ingevuld. Soms is de directeur intern én extern het boegbeeld en is de voorzitter vooral aanspreekpunt in de relatie naar de verenigingsachterban. Soms is juist de voorzitter het gezicht naar buiten en is de directeur met name verantwoordelijk voor de goede organisatie van de uitvoering.

Zo is bij verenigingen als MKB-Nederland of NOC*NSF de voorzitter de centrale figuur. Hij of zij fungeert als ledenbinder, belangenbehartiger, gezicht en boegbeeld. Iedereen kent Hermans en Terpstra. De directeuren van deze verenigingen functioneren veel meer op de achtergrond. Bij verenigingen als BOVAG en ANWB zijn het juist de directeuren die iedereen kent: Burgman en Van Woerkom. De voorzitters van dit soort clubs zijn dan weer veel minder zichtbaar. Zij opereren meer achter de schermen en vaak met een beperkter takenpakket.

Lees verder

De plus en min van de postcode: Afdelingen en hun onderhoud

Dit artikel is gepubliceerd in VM april 2009

Een artikel van Marike Kuperus, Saskia Peerenboom en Dedan Schmidt

De meeste verenigingen kennen een afdelingsstructuur, districten, regio’s of plaatselijke afdelingen. De kunst is om deze afdelingen zo in te zetten dat ze een duidelijke functie vervullen. Niet meer en ook niet minder. Afschaffen is in het verleden niet altijd goed bevallen.

In deze tijd van kredietcrisis hoef je weinig mensen ervan te overtuigen dat wij in een globale samenleving leven. Elke euro of dollar die ergens in de wereld op z’n kant rolt, lijkt wereldwijd een aardbeving te veroorzaken. Maar niet alleen financieel zijn we wereldwijd verweven geraakt. We chatten met zielsverwanten in New Delhi of New York. We bestellen boeken in Amerika, wijn uit Italië en laten onze ogen laseren in Turkije of Thailand. Wat is onze postcode anders dan een toevallige fysieke vindplaats?

Toch wordt gelijktijdig op veel terreinen gewerkt aan decentralisatie van beleid. Wat op nationaal niveau lag wordt meer naar regio’s en gemeenten gebracht. Lokaal wordt bepaald of het geld gaat naar thuiszorg, bibliotheek of jeugdhulp. Dichtbij huis, aanpassen aan de menselijke maat en de eigen situatie, is het nieuwe adagium. Niet alleen bij de overheid, maar ook bij de mensen zelf. Elke regionale omroep heeft zijn eigen journaal en veelbekeken streeksoap. In de meeste steden en dorpen is er een hernieuwde interesse in de eigen geschiedenis en in lokale tradities. Globalisering en ‘lokalisering’ zijn gelijktijdig optredende trends.

Lees verder

(Te)Rug naar de achterban

Dit artikel is gepubliceerd in VM april 2006

Een VM artikel van Marike Kuperus en Kees van der Pijl

Het einde van de stilte-strategie.

Goede relaties aan de poldertafel zijn ideaal voor elke beroepsvereniging of brancheorganisatie. Dat is veel effectiever dan achteraf een boel lawaai moeten maken over reparatievoorstellen… Maar is dat wel zo ideaal? Voor een goede relatie met de eigen achterban is de strategie van connecties en stille diplomatie minder aantrekkelijk. De achterban herkent de winst niet en gaat afstand of wantrouwen voelen naar de vertegenwoordigers: ‘Wat heb ik eigenlijk aan die club?’ ‘Waar betalen we die contributie voor?’ Dergelijke uitingen zijn alarmsignalen. Want zonder connectie met je achterban verlies je als belangenbehartiger representativiteit en legitimiteit. En dan zitten bestuurders en managers van belangenverenigingen met een lastig dilemma: dat wat effectief is op het speelveld van het polderoverleg is contraproductief op het speelveld van de achterban. Hoe ga je om met dit dilemma?

Basis van elke belangenvereniging is het feit dat ze letterlijk de belangen van haar leden verenigt. Het is de gedeelde kracht die leden een stem geeft, maar ook zaken mogelijk maakt als collectieve diensten en ledenvoordeel. Hoe meer leden, hoe steviger de macht van het getal en ook hoe breder het serviceaanbod kan zijn. Verenigingen binden leden op twee gronden: 1. door leden te ondersteunen in hun individuele kwesties; 2. met acties die leden het gevoel geven dat voor hun belangen wordt gestreden. …

Lees verder

Hallo, is daar iemand?

Dit artikel is gepubliceerd in VM september 2005

Een VM artikel van Marike Kuperus

Verenigingsdemocratie en de stap naar de 21ste eeuw

De verenigingsdemocratie is te kostbaar om te laten verpieteren. Zonder inspraak geen goede relatie met de achterban, zonder democratie geen legitimiteit. Het onderscheidend kenmerk van een vereniging is niet de achterban op zich (ook Albert Heijn heeft trouwe klanten), niet de betrokkenheid van leden bij het werk (de fans van Marco Borsato steken ongetwijfeld veel tijd in hun idool) en zelfs niet het lidmaatschap (lid kun je ook zijn van de ECI-boekenclub).

Het is het feit dat de leden in formele zin met elkaar de zeggenschap over de organisatie hebben: de verenigingsdemocratie. Die verenigingsdemocratie heeft primair een interne functie: afstemming tussen wensen van de achterban en de activiteiten van de vereniging. Maar minstens zo belangrijk is de functie van de verenigingsdemocratie naar buiten. Het geeft vertegenwoordigers van de vereniging legitimiteit, het recht om namens de achterban uitspraken te doen, soms zelfs om akkoorden te sluiten met gevolgen voor de portemonnee van leden.

Het bekruipt je als bestuurder als het zoveelste oproepje voor nieuwe bestuurders of commissieleden wéér geen reacties oplevert. Het gevoel van ‘Hallo, is daar iemand?’ Intussen blijven veel bestuurlijke plekken gevuld met mensen die het al (te) lang doen.

Lees verder

Strategisch dilemma van ledenorganisaties

Dit artikel is gepubliceerd in VIOO 2005

Een artikel van Marike Kuperus en Kees van der Pijl

Dit interessante artikel maakt duidelijk dat onderzoek naar het organiseren van non-profitorganisaties en vrijwilligersorganisaties een grote stap heeft gemaakt. Het is niet meer een simpel, bijna beschuldigend, artikel waarin standaard bedrijfskundeverhalen worden vertaald naar non-profit omgevingen. In plaats daarvan ontstaat er een meer specifieke benadering die aansluit bij de inhoud van de organisaties. Kuperus en Van der Pijl zijn een extra uitdaging aangegaan door te kijken naar klassieke belangenorganisaties. Deze organisaties zijn op een aantal punten fundamenteel anders dan dienstverlenende organisaties.

Dit artikel is dan ook een aanrader voor een ieder die aan de slag gaat met strategisch management, veranderingen, leden en ledenvergadering. Echter, duidelijk moet zijn dat de hier beschreven politieke dynamiek niet in alle organisaties zal gelden.

Voor succesvolle belangenbehartiging door een belangenvereniging zijn goede relaties met de omgeving essentieel.

Lees verder